Jaskra (zielona zaćma): przyczyny, objawy i leczenie
Prawdopodobnie znasz zaćmę, dobrze znaną chorobę oczu. Ale czy wiesz, czym jest jaskra, a może sam na nią cierpisz? Przeczytaj więcej na ten temat tutaj.
Czym jest jaskra i co ją powoduje?
Jaskra to choroba oczu. Może mieć różne przyczyny, ale często jest wywoływana przez wysokie ciśnienie w oku lub zaburzenia krążenia krwi w oku. W przebiegu choroby może dojść do uszkodzenia nerwu wzrokowego, które jest nieodwracalne i, jeśli nie jest leczone, może prowadzić do ślepoty. Jaskra jest jedną z najczęstszych chorób oczu w Wielkiej Brytanii.
Jak wspomniano powyżej, przyczyny jaskry są różne, ale najczęściej choroba ta jest spowodowana wysokim ciśnieniem wewnątrzgałkowym.
Ciśnienie wewnątrzgałkowe powstaje w komorach oka, które są wypełnione cieczą wodnistą. Ciecz wodnista, która przepływa między soczewką a rogówką, jest wytwarzana w ciele rzęskowym oka. Stamtąd przepływa z tylnej komory oka do przedniej komory, a następnie opuszcza komory oka przez tak zwany kanał Schlemma.
Jest to ciągły proces, który dostarcza soczewce i rogówce ważnych składników odżywczych. W zdrowym oku ten obieg zapewnia stałe ciśnienie o normalnych wartościach między 10 a 21 mmHg. Jeśli jednak krążenie jest zaburzone lub ciecz wodnista nie może w pełni odpływać, prowadzi to do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego z wartościami od 24 mmHg.
Zwiększone ciśnienie wewnątrzgałkowe może spowodować uszkodzenie włókien nerwowych nerwu wzrokowego. Im bardziej odporny jest Twój nerw wzrokowy, tym mniejsze jest uszkodzenie.
Układ krwionośny nerwu wzrokowego jest jednym z czynników, które decydują o tym, czy Twoje oko jest podatne na rozwój jaskry, czy nie. Jeśli ukrwienie jest dobre, wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe może być tolerowane. Jaskra może jednak rozwinąć się nawet przy normalnym ciśnieniu w oku z powodu słabego ukrwienia. Jeśli jest ono niewystarczające, komórki nerwowe nie są zaopatrywane w wystarczającą ilość składników odżywczych i tlenu.
Istnieją również inne przyczyny jaskry, takie jak wtórne uszkodzenia w wyniku stanu zapalnego lub urazu. W kilku przypadkach jaskra może być również wrodzona lub obecna od urodzenia. W takim przypadku nazywa się ją jaskrą wtórną, jeśli jest spowodowana już istniejącą chorobą.
Czy można nosić soczewki kontaktowe, gdy ma się jaskrę?
Tak, osoby z jaskrą mogą nosić soczewki kontaktowe, jeśli ich lekarz na to zezwoli. Istnieją na przykład pewne rodzaje kropli do oczu przeznaczonych do obniżania ciśnienia w oku, których nie wolno stosować w połączeniu z soczewkami kontaktowymi. Te rodzaje kropli do oczu wymagają recepty, dlatego należy omówić to leczenie z lekarzem.
Jeśli nie masz problemów z regularnym noszeniem soczewek kontaktowych, mimo że cierpisz na jaskrę, powinieneś być w stanie je nosić.
Jakie są najczęstsze rodzaje jaskry?
- W przypadku jaskry z normalnym ciśnieniem uszkodzenie nerwu wzrokowego nie jest spowodowane zwiększonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, ale zaburzeniem przepływu krwi.
- W przypadku jaskry z zamkniętym kątem przesączania odpływ cieczy wodnistej jest zablokowany, co prowadzi do natychmiastowego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Jaskra z zamkniętym kątem przesączania pojawia się nagle i może mieć bolesne objawy. Stan ten jest również znany jako atak jaskry.
- Jaskra z otwartym kątem przesączania jest najczęstszym typem i często nie jest zauważana przez pacjenta. W wyniku zablokowanego odpływu cieczy wodnistej wzrasta ciśnienie wewnątrzgałkowe i prowadzi do przewlekłego wysokiego ciśnienia w oku, które powoli uszkadza nerw wzrokowy.
Czym jest jaskra wrodzona i dziecięca?
Jaskra u dzieci jest rzadka, ale ma długoterminowe negatywne konsekwencje, jeśli nie zostanie wcześnie zdiagnozowana. W wyniku nieprawidłowego rozwoju, anomalii w gałce ocznej i jej delikatnych strukturach, może nawet rozwijać się w czasie ciąży.
Jaskra pierwotna u dzieci może rozwinąć się natychmiast po urodzeniu do 3 roku życia, w tym przypadku nazywana jest jaskrą wrodzoną. Jeśli rozwija się między 3 a 10 rokiem życia, nazywana jest jaskrą dziecięcą.
Jaskra wrodzona przedstawia unikalny obraz kliniczny, który odróżnia ją od innych typów jaskry – dziecko jest niespokojne, unika światła (światłowstręt), woli trzymać oczy zamknięte, pociera je, ma obfite łzy, a rogówka stopniowo traci przezroczystość. Gałki oczne są niezwykle powiększone, a dzieci z jaskrą wrodzoną mają imponująco duże oczy.
Diagnoza jest stawiana po badaniu dna oka, ocenie zagłębienia nerwu wzrokowego i badaniu biometrycznym oka. Ze względu na wiek pacjentów, badania te często są wykonywane w znieczuleniu ogólnym.
Jak jaskra wpływa na codzienne życie?
Jeśli nie cierpisz na poważne objawy, nadal będziesz w stanie radzić sobie w codziennym życiu. Gdy uszkodzenie nerwu wzrokowego nasili się, może dojść do uszkodzenia wzroku, jak widać na powyższych zdjęciach. Obraz A przedstawia normalne widzenie, podczas gdy obraz B przedstawia, jak osoba może widzieć z jaskrą.
Ryzyko związane z jaskrą wzrasta wraz z pogarszającym się wzrokiem. Na przykład, może zacząć pojawiać się potykanie się podczas chodzenia, a zdolność do kontynuowania jazdy będzie ograniczona lub niemożliwa. W ciężkich przypadkach pacjenci mogą być zależni od dodatkowej pomocy. Obawy przed całkowitą utratą wzroku mogą być niestety również nieprzyjemne.
Jakie są objawy jaskry?
Objawy różnią się w zależności od rodzaju jaskry. Osoby często przez długi czas nie zauważają żadnych objawów. Jaskrę mogą zauważyć dopiero po latach, gdy pojawią się problemy ze wzrokiem, na przykład czarne plamy lub ciemna zasłona na skraju pola widzenia. Im poważniejsza jest jaskra, tym mniejsze staje się pole widzenia. Nieleczona jaskra może prowadzić do całkowitej ślepoty. Wtedy nie jest już możliwe przywrócenie wzroku.
Jaskra z zamkniętym kątem przesączania może spowodować atak jaskry. Jest on często związany z ostrym zaburzeniem widzenia, silnymi bólami głowy, nudnościami lub zaczerwienionymi oczami. Atak jaskry jest stanem nagłym i powinien być natychmiast leczony przez okulistę. Aby ograniczyć przebieg ubytku pola widzenia, konieczne są regularne wizyty u okulisty. Zapozna Cię on z różnymi metodami leczenia.
Jak zdiagnozować jaskrę?
Istnieją różne sposoby identyfikacji jaskry. Spośród wymienionych czynników bardzo ważna jest historia rodzinna, którą należy najpierw skonsultować z okulistą.
Następnie następuje monitorowanie różnych parametrów poprzez specjalistyczne badania – kontrola ciśnienia wewnątrzgałkowego, pomiar grubości rogówki i badanie widzenia peryferyjnego. Stan nerwu wzrokowego jest najważniejszy i powinien być badany za pomocą najodpowiedniejszych metod.
Najpopularniejszą metodą jest metoda Goldmana, która zapewnia dużą dokładność. Wykorzystuje ona specjalny pryzmat zamontowany na biomikroskopie, barwnik i miejscowy środek znieczulający.
Ponadto, badania genetyczne pozwalają nam zidentyfikować pacjentów, którzy są nosicielami czynników genetycznych odpowiedzialnych za rozwój jaskry, aby mogli być dokładnie monitorowani i rozpocząć leczenie we wczesnym stadium, aby zachować wzrok.
Jakie są możliwości leczenia?
Uszkodzeń spowodowanych jaskrą niestety nie można wyleczyć, ale wczesne leczenie może ograniczyć uszkodzenia i spowolnić postęp choroby. Dlatego warto regularnie badać oczy u specjalisty.
Jeszcze zanim pojawią się objawy, lekarz może wykryć jaskrę i natychmiast rozpocząć leczenie. Podczas każdego rutynowego badania zostanie zmierzona ostrość wzroku i ciśnienie wewnątrzgałkowe oraz sprawdzone pole widzenia. W przypadku podejrzenia jaskry zostanie również zbadany nerw wzrokowy. Za pomocą najnowocześniejszego sprzętu, takiego jak lampa szczelinowa, okulista może dokładnie przyjrzeć się nerwowi wzrokowemu. Po badaniu będzie w stanie określić, jak daleko posunęła się jaskra.
Jeśli ciśnienie wewnątrzgałkowe jest podwyższone, sprawdzany jest również kąt przesączania. Jeśli odpływ cieczy wodnistej jest zaburzony, często stosuje się krople do oczu. Jeśli leki i krople do oczu nie przynoszą wystarczającego efektu, odpływ cieczy wodnistej można ponownie znormalizować za pomocą zabiegu chirurgicznego. Leczenie laserowe lub zabieg chirurgiczny tworzy dodatkowy kanał odpływowy dla cieczy wodnistej lub powiększa istniejący kanał. Normalizacja ciśnienia odciąża nerw wzrokowy, a tym samym opóźnia lub zatrzymuje stopniową utratę wzroku.
Jakie są czynniki ryzyka jaskry?
Jaskra może dotknąć każdego. Istnieje jednak kilka czynników, które przyczyniają się do zwiększonego ryzyka:
- silnie zwiększone ciśnienie wewnątrzgałkowe
- zaawansowany wiek
- predyspozycje rodzinne
- krótkowzroczność
- cukrzyca
- choroby układu krążenia
Chcesz dowiedzieć się więcej o innych przyczynach podrażnionych oczu? Przeczytaj nasz przewodnik Lentiamo o chorobach oczu, gdzie dowiesz się o problemach takich jak:
Źródło:
Woche des Sehens, https://www.woche-des-sehens.de/…deutschland/#c502
National Library of Medicine, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4206382/
Komentarze