Otto Wichterle i wynalazek soczewek kontaktowych
Kto wynalazł soczewki kontaktowe?
Pierwsze nowoczesne miękkie soczewki kontaktowe wynalazł czeski chemik Otto Wichterle w 1959 roku. Jednak już w 1888 roku niemiecki okulista Adolf Gaston Eugen Fick opracował soczewki kontaktowe ze szkła, określane jako „twarde”. Chociaż Fickowi przypisuje się wynalezienie pierwszej soczewki kontaktowej i wymyślenie jej nazwy, odkrycie Wichterle'a stanowiło przełom w rozwoju soczewek kontaktowych. Miękkie soczewki kontaktowe są używane do dziś.
Otto Wichterle, wynalazca miękkich soczewek
Niewiele osób nie słyszało o tym panu. To właśnie Otto Wichterle po raz pierwszy wyprodukował miękkie soczewki kontaktowe w 1959 roku, dzięki czemu zyskały one światową sławę. Do jego innych wynalazków należą np. nylon (włókno poliamidowe) czy hydrożel. Pierwsze pomysły na produkcję miękkich soczewek kontaktowych pojawiły się już w 1952 roku. Pierwszy prototyp soczewek daleki był od spełnienia wymagań codziennego noszenia (były szorstkie, cięły w oku). Za to Wichterle sprawdził na nich, że naprawdę można nimi korygować wzrok.
Warto wspomnieć, że pierwsze miękkie soczewki kontaktowe zostały odlane w 1961 roku za pomocą wirujących form, można powiedzieć, że „na kolanie” w domu, po tym jak ówczesne Ministerstwo Zdrowia anulowało badania nad soczewkami kontaktowymi, ale Otto Wichterle nie zamierzał rezygnować z tego pomysłu.
Ciekawostką jest, że te soczewki kontaktowe zostały wyprodukowane na urządzeniu, które zostało zbudowane z popularnego dziecięcego zestawu konstrukcyjnego Merkur, a jako napęd służyło dynamo z roweru (później silniczek z gramofonu). Dzięki temu sukcesowi Otto Wichterle został upoważniony przez Ministerstwo Zdrowia do kontynuowania rozwoju soczewek kontaktowych. W połowie lat 70. amerykańska firma kupiła licencję na produkcję soczewek kontaktowych i produkcja rozpoczęła się również za granicą.
W ankiecie przeprowadzonej przez Novinky.cz soczewki kontaktowe zostały uznane za najlepszy produkt krajowy i są uważane za jeden z najbardziej znanych czeskich wynalazków.
Czym właściwie jest soczewka kontaktowa?
Soczewka kontaktowa to przezroczysta soczewka, którą umieszcza się na rogówce oka i służy do korekcji wad wzroku (krótkowzroczność (myopia), dalekowzroczność (hyperopia), astygmatyzm), a jednocześnie może, w przypadku soczewek kolorowych, służyć do celów kosmetycznych.
Jakie są rodzaje soczewek kontaktowych?
Istnieje kilka kryteriów, według których dzielimy rodzaje soczewek kontaktowych.
Twarde
Przepuszczają znacznie mniej tlenu do rogówki, co może powodować szereg problemów. Zaletą jest jednak to, że nie mogą przez nie przenikać ani chemikalia, ani opary. Te soczewki są co prawda tańsze, ale nie każdemu odpowiadają, ponieważ wymagają pewnego okresu adaptacji. Twarde soczewki kontaktowe są wariantem dla osób cierpiących na astygmatyzm i stożek rogówki. Te soczewki początkowo nie przepuszczały tlenu i były produkowane z PMMA – polimetakrylanu metylu (pleksiglas, inaczej nazywany również szkłem akrylowym), później (pod koniec lat 70. XX wieku) przeszło się na produkcję z polimeru PMMA-TRIS (Tris = trimetylosiloksysilan) oznaczanego jako RGP (rigid gas permeable – gazoprzepuszczalne).
Miękkie
Z bardzo dobrą przepuszczalnością tlenu, wygodne. Jednocześnie jednak miękkie soczewki zapewniają mniejszą ochronę oka przed zewnętrznymi czynnikami środowiskowymi. Przepuszczalność soczewek jest proporcjonalna do ilości wody w soczewce. Jednocześnie jednak wraz z wyższą zawartością wody materiał traci swoją wytrzymałość, co oznacza, że przepuszczalność soczewki nie jest nieograniczona. Te soczewki są produkowane z hydrożelu, początkowo był to materiał HEMA (hydroksyetylmetakrylan). Pod koniec lat 90. XX wieku hydrożele zaczęto produkować z polimerów na bazie silikonu (soczewki silikonowo-hydrożelowe). Nazywane są również hybrydowymi, przeczytaj nasz artykuł o różnicach między soczewkami silikonowo-hydrożelowymi a hydrożelowymi.
Ponadto soczewki można podzielić według czasu noszenia, czyli:
Klasyczne soczewki kontaktowe korygują krótkowzroczność i dalekowzroczność. Istnieją również specjalne soczewki na specyficzne wady, takie jak soczewki kontaktowe toryczne (na astygmatyzm) lub soczewki multifokalne (na prezbiopię).
Z czego produkuje się soczewki?
Pierwsze soczewki były wykonane ze szkła, później przeszło się na próby z tzw. hemagelem. Jeśli chodzi o tolerancję, materiał ten był idealny, jednak problemy pojawiły się przy wyjmowaniu soczewek z form produkcyjnych i z nieregularnością krawędzi soczewek, kiedy soczewka musiała być następnie szlifowana. Dlatego zaczęto łączyć hemagel z innymi substancjami. Z czasem przeszło się na produkcję z polimerów na bazie silikonu. Soczewki są produkowane technologią odlewania odśrodkowego. Wcześniej stosowano również toczenie, które częściowo wykorzystuje się do dziś, ale w ten sposób nie można produkować zbyt dużych ilości.
Komentarze